“Noći i jutra” – kako je Mostarski bataljon inspirisao jedan davni film
Film o Mostarskom bataljonu u okupiranom gradu snimljen je na osnovu istinitih događaja za vrijeme Drugog svjetskog rata. Inspirisan je povratkom boraca u Mostar na oporavak nakon ofanzive na Sutjesci 1943. godine, te provale koja se desila u gradu.
![](https://partizansko.info/wp-content/uploads/2023/09/film-noc-i-jutra-1.jpg)
![](http://partizansko.info/wp-content/uploads/2023/09/noc-i-jutra-film.jpg)
Prema sažetku na imdb: “Partizanski bataljon koji je bio opkoljen sa svih strana donosi odluku da uđe u grad, kako bi se borci odmorili i oporavili. Neprijatelj otkriva njihov plan, ali ne uspijeva da ga sabotira.”
“Noći i jutra” je sniman 1959. godine, a najavljivan još novembra 1957. Sudeći po jednom članku u “Borbi“, u pripremi se zvao “Mostarski bataljon”, a scenario je trebao “pisati sarajevski književnik Ahmet Hromadžić”, a prema podacima o filmu na imdb, scenario je, ipak, napisao Meša Selimović.
Pored Meše Selimovića, na filmu su radila brojna, kasnije vrlo prepoznatljiva, imena iz svijeta jugoslovenskog filma i umjetnosti: Milan Srdoč, Vlastimir Đuza Stojiljković, Boris Buzančić i drugi, a lika nazvanog Laca, što je bio nadimak narodnog heroja Hasana Zahirovića, glumio je Antun Vrdoljak.
![](https://partizansko.info/wp-content/uploads/2023/09/najava-filma.jpg)
isječak iz starog članka u Borbi, sa napomenom da je u pripremi “snimanje filma “Mostarski bataljone” za koji će senario, prema reportaži Mensura Seferovića “Tajna partiske ćelije” napisati sarajevski književnik Ahmet Hromadžić. Početak snimanja u junu iduće godine.”
Prema sjećanjima S. Špage, “čitav grad je onoga vakta živio sa snimanjem ovog filma. Glavne scene su snimane oko ondašnje Treće osnovne škole, a današnje Gimnazije, oko rampe, na staroj željezničkoj stanici, u Cernici, na Carini, na Mazoljicama i oko Tepe.
Snimanje filma onog vakta u Mostaru bila je senzacija. Raja su po prvi put u životu mogli vidjeti kako se to radi, kako se svaka scena ponavlja po više puta. Noćnom snimanju scena kod rampe prisustvaovao je veliki broj građana. Tada sam bio drugi osnovne, išao u Treću i svakodnevno bio prisutan snimanju, ili barem pripremanju scena. Iznenadilo nas je kad je škola jednog dana bila okićena zastavama sa kukastim krstovima, kao i veliki broj statista u nacističkim uniformama.
Dosta raje zaradilo je ponešto i na snimanju masovnih scena, kao statisti. A za tu lovu ponekad je valjalo stajati i po čitav dan na čelopeku na poligonu kasarne Sjevernog logora. Prepričavale su se scene iz filma, onako kako su se vidjele na snimanju. Dječaka je glumio jedan mali Mostarac. Glavne uloge su bile Marija Kohn i Đuza Stojiljković. Na scenama na Tepi pojavio se i hamal Rampa sa dvokolicom. U scenama u sokaku u Cernici, na kapije su izašli oni koji su stanovali u tim kućama. Veliki broj raje učestvovao je i u scenama na poligonu sjevernog logora, a prepričavala se zgoda, odnosno nezgoda u kojoj glavna junakinja trči i u toku trka se saplete i padne, a onda se ustane i nastavi trčati. To nije bilo predviđeno scenarijem, ali se odlično uklopilo u film…”
Film možete pogledati ovdje:
Izvori: https://spagosmail.blogger.ba/2011/05/27/mostar-1959-slike-iz-filma-noci-i-jutra/; https://sh.wikipedia.org/wiki/No%C4%87i_i_jutra; http://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19571122|page:5; https://www.imdb.com/title/tt0180877/mediaviewer/rm2843478784/?ref_=tt_ov_i