Tamburaši “Abraševića” 1938. godine: ko je na slici
Poznata predratna slika tamburaškog orkestra “Abraševića”, gdje svi nose zvijezdu petokraku na košulji, često je objavljivana bez navođenja imena muzičara. Probali smo utvrditi ko je ko na osnovu jednog teksta objavljenog u časopisu “Most” .
Odlomak iz literature:
Ansambl narodnih pjesama i igara RKUD „Abrašević“ bio je jedan segment iz cjelokupnog rada Društva. Tamburaška sekcija je imala veliku ulogu u okupljanju mladih progresivnih snaga. Nakon osnivanja, radile su pri Društvu tri sekcije, i to: dramska, tamburaška i prosvjetnokulturna.
Tamburaši su otvarali sve „Abraševićeve“ priredbe sa revolucionarnom pjesmom „Smjelo“. Ova pjesma je tada u narodu bila veoma popularna. Grupom tamburaša je rukovodio Mustafa Bjelavac, ostali članovi bili su: Omer Potur, Kosta Kaličin, Mile Petković, Ljubo Salatić i Osman Šantić.
Od policije je paralisan rad RKUD „Abrašević“ od strane šesto-januarske monarhofašističke diktature od 1929. do 1935. godine.
Godine 1935. tamburaši ponovo počinju sa radom i ovu sekciju nadopunjuju novi članovi: Nusret Rizikalo – krojač, svira prim, Haso Fazlinović – stolar, svira bubnjeve, Aziz Fazlinović – bravar, svira prim, Mujo Bjelavac – rukovodilac orkestra, po zanimanju sahačija, Asim Oručević – svira brač i klavir, Alija Puzić – bravar, svira čelo, Efraim Kazazić – krojač, svira berde, Ibrahim Pezo – bravar, svira brač, i Huso Maslić – svira bugariju. Danas od preživjelih su Alija Puzić i Nusret Rizikalo. Nusret Rizikalo kaže da je prilikom dolaska u orkestar zatekao Esada Šabanca koji je svirao prim, Mustafu Skuhana – Muju koji je svirao treću bugariju i Antonija Jukića – Tonu koji je svirao berde. Sviralo se na zabavama u gradu, a naročito u Radničkom domu (na Glavnoj ulici) na igrankama. Svaka zabava je otvarana pjesmom:
Radnički pozdrav:
“Zdravo da ste hrabri borci
Boreć’ se za pravo i rad
Veseli i sretni bud'mo
Solidarni k'o do sad.“
Godine 1939. organiziraju se u gradu demonstracije u cilju borbe protiv fašizma, za bolja prava radnika i za bolji život. Te godine se zatvara „Radnički dom“ u kome je djelovao RKUD „Abrašević“. Tada su odvedeni rukovodilac tamburaške sekcije Mustafa Bjelavac i rukovodilac dramske sekcije i kursa „esperanta“ Nikola Abramović – Bjelica (osnivač Društva) u zatvor u Lepoglavu odakle se nisu vratili. Pored mnogih članova Društva u Drugom svjetskom ratu izgubili su živote i tamburaši: Kosta Kaličin, Ibrahim Pezo, Haso Fazlinović i Husein Maslić-Husa.
Tokom rata 1941. do 1945. godine RKUD „Abrašević“ ne radi. Nakon rata, osnivačka skupština „Abraševića“ u prostorijama „Hrvoja“ održana je 27. avgusta 1946. godine. (…)”
Izvori: https://mostar.live/zlatna-era-rkud-abrasevic/; “Mostar moj grad br. 5”.
Prema našoj pretpostavci (a sudili smo po instrumentima), na slici su:
Gornji red, stoje, s lijeva na desno: vjerovatno Mujo Bjelavac – rukovodilac orkestra, po zanimanju sahačija, možda Asim Oručević – svira brač i klavir (pošto njegov instrument nije prikazan), Efraim Kazazić – krojač, svira berde (tamburu bas), Alija Puzić – bravar, svira čelo, Huso Maslić – svira bugariju, Ibrahim Pezo – bravar, svira brač.
Donji red, sjede: u sredini Haso Fazlinović* – stolar, svira bubnjeve, a sa strana, sudeći po instrumentima, mogli bi biti Nusret Rizikalo** – krojač, svira prim i Aziz Fazlinović – bravar, svira prim.
Mustafa Bjelavac, Huso Maslić i Ibrahim Pezo su pali borci NOR-a iz Mostara sa spomen-pločom na Partizanskom.
- Mustafa Bjelavac je prekaljeni borac za radnička prava, rođen 1897. godine, član KPJ od 1922. Bio je uhapšen 2. septembra 1940. godine zbog protestnog generalnog štrajka u Mostaru izazvanog zabranom “Veleža”. Sud Banovine Hrvatske ga je poslao na robiju u Lepoglavu, a kad su ustaše preuzele vlast aprila 1941, nedugo zatim je likvidiran.
- Huso Maslić je rođen 1923. godine u Mostaru, stolar, član SKOJ-a od 1941. i KPJ od 1942, u Bataljonu od septembra 1941, ranjen i zarobljen kao borac Mostarskog omladinskog odreda jula 1943. i umro u bolnici u Mostaru.
- Ibrahim Pezo je rođen 1919. u Mostaru, zemljoradnik i baštovan. Tamburaš u RKUD “Abrašević”. Član SKOJ-a od 1941, u Mostarskom bataljonu od početka 1942, borac, poginuo u Špiljanima kod Konjica juna 1942.
Fotografije: S. Demirović (2018).
* Hasan Fazlinović je bio ilegalac poznat po konspirativnim imenom “Žuti”. Na žalost, “provaljen” je od strane Gestapa 1943. godine, uhapšen i strahovito mučen u tadašnjem zatvoru i mučilištu u “vladikinoj kući” u Mostaru. Tokom mučenja je “progovorio” tereteći posebno Ljubu Brešana koji je u to vrijeme bio vođa ilegalnog pokreta u Mostaru. Tako je Gestapo najzad saznao ko se krije iza imena “Feđa”. I Ljubo je priveden i mučen, ali nije nikog drugog odao. Obojica su streljani na Ovojcima krajem avgusta 1943. Za svoj doprinos NOP-u i držanje pred neprijateljem, kao i muke koje je podnio, Ljubo Brešan je nakon rata proglašen narodnim herojem.
** Nusret Rizikalo je brat palog borca Alije Rizikala, rođen 1921. u Mostaru, krojač, član SKOJ-a od 1941, u Mostarskom bataljonu od maja 1942, borac, preživio je rat.
S lijeva na desno: berda (tambura bas), brač, čelo (tamburaško čelo); bugarija (kontra); prim (bisernica); samica (ili manja varijanta prima). Izvor. Fejsbuk.